•  Podobno macie coś wspólnego z dżinsami.
        Pytanie nieco prowokacyjne, niemniej całkiem trafne. Każdy, kto nosi dżinsy, ma na sobie ok. 10 g indygo. Barwnik ten, pochodzenia naturalnego, po raz pierwszy otrzymano syntetycznie właśnie w BASF. Nawet do dnia dzisiejszego na terenie zakładu w Ludwigshafen, gdzie znajduje się centrala koncernu, powstaje indygo, z tą tylko różnicą, że już nie pod marką BASF.
       Mało kto wie, że syntezę amoniaku – surowca niezbędnego do funkcjonowania przemysłu nawozowego – po raz pierwszy również przeprowadzono w BASF. Firma BASF wynalazła też styropian – biały materiał izolacyjny. Obecnie już wprowadziliśmy na rynek jego technologicznego następcę – szary Neopor. Jest to polistyren zawierający grafit, co zapewnia większą o 20% wydajność energetyczną od białego styropianu. Produkty firmy BASF znajdują sie dziś w opakowaniach produktów spożywczych, meblach, samochodach, obudowach sprzętu elektrycznego oraz w artykułach AGD, konstrukcjach hal sportowych, kremach do opalania, artykułach higienicznych, w benzynie i obuwiu.

• Pierwsze półrocze 2010 roku za nami. Jak ocenia pan wyniki BASF?
       Zdecydowanie pozytywnie. BASF SE w drugim kwartale odnotował 30% wzrost, a zysk operacyjny, tzw. EBIT, zwiększył się o 94%. Wyniki te świadczą o podwojeniu naszego zysku. Jesteśmy też optymistami w odniesieniu do kolejnego półrocza. Zauważyliśmy, że wszędzie, gdzie firma BASF jest aktywna, następuje ożywienie. Dotyczy to wszystkich segmentów naszej  działalności, poza branżą ropy i gazu, co wynika ze spadku cen surowca.

• Mówi pan o sukcesach, natomiast jakie problemy dotykają cały sektor chemiczny?
       Najważniejszym zagrożeniem jest pakiet klimatyczny. Początkowe założenia Unii Europejskiej dotyczyły ograniczenia emisji o 20% do 2020 roku. Wiele firm już od kilku lat prowadzi działania w tym kierunku. Tymczasem Connie Hedegaard, europejski komisarz do spraw klimatu uważa, że 20% to za mało, a celem powinno być redukcja o 30%, co wydaje się mało realne.
       W ostatnim czasie czujemy się coraz silniej konfrontowani z ustawowymi normami i dyrektywami wydawanymi dla branży chemicznej przez UE. Niektóre z nich są ważne, jak np. rozporządzenie REACH. Inne zdają się z kolei ograniczać konkurencyjność branży chemicznej w Europie, tak jak w przypadku roślin modyfi kowanych genetycznie. Dodatkowo trwa aktualnie debata na temat nanotechnologii. Prowadzi to ostatecznie do decyzji, które mogą mieć negatywny wpływ na przyszłość przedsiębiorstw chemicznych. Dlatego w naszym imieniu działają stowarzyszenia takie jak Polska Izba Przemysłu Chemicznego lub Europejska Rada Przemysłu Chemicznego (CEFIC). Moim zdaniem możemy uczynić o wiele więcej, by przybliżyć nasze stanowisko politycznym kręgom decyzyjnym.

• Poważnym wyzwaniem dla branży chemicznej jest też ograniczenie energochłonności.
       Istotnie, zwłaszcza że w przemyśle chemicznym niejednokrotnie 60% kosztów produkcji stanowi energia. Tu szansę stwarzają nowe technologie, gdzie zużycie energii jest dużo mniejsze. Środkiem zaradczym, jeśli chodzi o lepsze wykorzystanie energii, jest inteligentne łączenie ze sobą poszczególnych etapów produkcji. Takie rozwiązanie zastosowaliśmy w BASF – w Ludwigshafen utworzyliśmy zespolony układ instalacji, polegający na powiązaniu między sobą poszczególnych elementów w sposób efektywny energetycznie.

 • Na czym dokładnie polega to rozwiązanie? 
       Pod pojęciem zespolenia rozumie się takie powiązania jednostek, by produkt uboczny bądź odpad był surowcem dla wytwarzania kolejnych produktów. Dotyczy to także pobierania czy uwalniania energii. Staramy się tak lokalizować poszczególne instalacje, aby energia zużywana czy wydalana mogła się wzajemnie kompensować. Poza tym kolejne budowane przez BASF instalacje lokalizowane są bardzo blisko siebie. Prowadzi to do ograniczenia zużycia energii i surowców, pozwala także w świadomy sposób korzystać ze środowiska. A w ten sposób oszczędza się przede wszystkim też pieniądze.

• BASF to największa spółka chemiczna na świecie. Jaką wartość ma Polska dla całego koncernu?
       W Polsce, wchodzącej w skład tzw. Business Center Europe Central w ramach naszej struktury firmy, realizowana jest 1/3 naszych obrotów w regionie. To bardzo ważny, perspektywiczny rynek, na którym zużywa się trzy razy mniej chemikaliów niż w innych krajach Europy Zachodniej. W Polsce występują ponadto braki infrastrukturalne, co daje pole do popisu dla inwestorów i producentów z branży budowlanej.
       Nasza strategia dla Polski to zyskowny rozwój. Przez wiele lat odnotowywaliśmy dwucyfrowy wzrost. Wyniki za pierwszy kwartał 2010 r. są obiecujące, co pozwala mieć nadzieję, że tak też będzie w bieżącym roku. Będziemy umacniać naszą pozycję w tradycyjnie silnych segmentach, jak produkty dla rolnictwa, tworzywa sztuczne i chemikalia. Jesteśmy wiodącym dostawcą dla polskich rolników. Zaopatrujemy polskie przedsiębiorstwa branży motoryzacyjnej i opakowań, jak i elektrotechnicznej, budowlanej i artykułów gospodarstwa domowego, w tworzywa sztuczne. Nasze portfolio obejmuje dalece zaawansowane pod względem technicznym chemikalia przemysłowe jak katalizatory i dodatki do paliw. Duże znaczenie ma dla nas branża budowlana, w szczególności segment chemii budowlanej. Wymieniłem tylko kilka przykładów, by pokazać, jak mocno jesteśmy zakorzenieni na polskim rynku i jak dobrze się tu czujemy.
       Obroty BASF w Polsce przekraczają dziś 400 mln euro. W ciągu ostatnich dwóch lat zainwestowaliśmy tu 10 mln euro. 7 października 2010 odbędzie się uroczyste otwarcie zakładów w Śremie, których budowę podtrzymaliśmy w czasie kryzysu. Jeden zakład będzie produkować suche zaprawy i kleje dla przemysłu budowlanego, drugi ma dostarczać rozwiązania systemowe z poliuretanu dla budownictwa, przemysłu samochodowego i produkcji urządzeń gospodarstwa domowego. BASF jest w Polsce firmą wiodącą na rynku jeśli chodzi o rozwiązania systemowe z zastosowaniem poliuretanu.

 • A propos inwestycji. Jak wypada obecnie polski rynek chemiczny na tle zagranicy?
      Coraz lepiej. W ostatnich latach w Polsce bardzo dużo zrobiono w kierunku wdrażania nowoczesnych technologii. Inwestuje się dużo, głównie w produkty innowacyjne. To właściwy kierunek.

 • Jaki jest klucz do bycia innowacyjnym?
      Trzeba założyć, że nic nie może powstrzymać firmy od inwestowania w badania i rozwój. Nawet kryzys czy jakiekolwiek inne „dołki” koniunkturalne. Firma BASF w ubiegłym roku, w okresie głębokiego kryzysu, przeznaczyła na badania i rozwój 1,4 mld euro. W tym roku wydamy na ten cel taką samą kwotę. BASF inwestuje w R&D tyle, ile niektóre przedsiębiorstwa osiągają obrotów. Dziennie zgłaszanych jest od 3 do 4 patentów – w sumie posiadamy już 130 tys. czynnych patentów. Załoga naukowa BASF to ponad 9 tys. pracowników. Uczestniczymy w 3,3 tysiąca projektów na całym świecie i współpracujemy z setkami uniwersytetów. Przykład: laboratorium katalizy w Heidelbergu zatrudnia naukowców z całego świata i współdziała z miejscowym uniwersytetem, jak i z krajem związkowym Badenią – Wirtembergią.

 • Nad czym pracują te tysiące naukowców?
     W sferze badań BASF są m.in. nowe akumulatory samochodowe litowo-jonowe, wydajniejsze ogniwa paliwowe czy też nowe technologie w zakresie nanotechnologii. Zasługą naszych naukowców są również ulegające szybkiej biodegradacji tworzywa sztuczne. Zajmujemy się ponadto biologią roślin. Dopuszczony niedawno przez UE do uprawy gatunek ziemniaków Amflora stosowany jest np. do produkcji papieru. Kolejnym przykładem jest Elastopave – nowość z poliuretanu. Dzięki temu chodniki i ścieżki rowerowe lub podwórka szkolne uzyskają stabilną, a równocześnie elastyczną i wodoprzepuszczalną powierzchnię. Wyboje, kałuże albo powierzchnie pokryte lodem nie mają tu żadnych szans. Inteligentne rozwiązanie, które chroni zasoby i środowisko, a zarazem oferuje większe bezpieczeństwo.

• Jakie plany inwestycyjne ma firma BASF?  
      BASF stara się, nawet w tych trudnych czasach, jeśli chodzi o gospodarkę rynkową, o uzupełnienie i rozbudowę swego portfolio. Na tegorocznym walnym zgromadzeniu BASF SE zostało ogłoszone, że w ciągu najbliższych pięciu lat na inwestycje wydamy 12 mld euro. Ponad 50% rozwoju przemysłu chemicznego w przyszłości będzie mieć miejsce w Azji. Dlatego  rozszerzamy nasz zintegrowany zakład produkcyjny w Nanjing w Chinach dzięki inwestycji opiewającej na 1,4 miliarda USD. Zaangażowaliśmy się również w budowę rurociągu północnego Nord Stream, na który do tej pory wydaliśmy kilka miliardów euro. W Ameryce Południowej, przede wszystkim w Brazylii, rozwija się rynek biopaliw. Kluczowe chemikalia do produkcji biodiesli to metylan sodu. W lutym położyliśmy kamień węgielny pod budowę nowej fabryki metylanu sodu o pojemności rocznej wynoszącej 60000 ton w naszym największym brazylijskim zakładzie produkcyjnym w Guaratinguetá, by móc obsłużyć lokalnie ten rozwijający się rynek.
     Niedawno osiągnięto też porozumienie odnośnie nabycia przez BASF SE przedsiębiorstwa chemii specjalistycznej Cognis. Cena zakupu wynosi 700 milionów euro plus zobowiązania oraz świadczenia emerytalne. Poprzez nabycie Cognis chcemy stać się globalnym oferentem składników dla przemysłu kosmetycznego, rozbudować naszą pozycję, jeśli chodzi o dostarczanie składników do środków piorących i czyszczących oraz uzyskać silną pozycję w obszarze produktów żywieniowych i zdrowotnych. Z chwilą nabycia Cognis uzupełnimy nasze portfolio przede wszystkim o produkty, które bazują na surowcach odnawialnych.

Rozmawiała Anna Gruszka

Rozmowa z Michaelem Hepp została opublikowana w magazynie "Chemia Przemysłowa" nr 4/2010